Stanowiska

Opinia
Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji (POHiD)
i Naczelnej Rady Zrzeszeń Handlu i Usług (NRZHiU)
w sprawie
projektu nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (MZ-PR0214-5789/MD/09),
będącego przedmiotem obrad RM w dniu 21.04.2009 r.

W opinii środowiska handlu przedstawiony projekt nasuwa szereg uwag krytycznych oraz skłania do zgłoszenia niezbędnych korekt.
Przede wszystkim:

1.Zmiana art. 13 ustawy: wprowadzenie obowiązku umieszczania w widocznym miejscu punktu sprzedaży napojów alkoholowych następujących informacji o:

- szkodliwości spożywania alkoholu

- zakazie sprzedaży i podawania alkoholu osobom do lat 18 oraz osobom nietrzeźwym

- uprawnieniu sprzedawcy lub podającego napoje alkoholowe do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy.

Przepis ten nakłada na handel dodatkowe (i kosztowne) obowiązki informacyjne. Chodzi o co najmniej dwie dodatkowe tablice w punkcie sprzedaży napojów alkoholowych, co oznacza dodatkowe koszty związane z ich przygotowaniem (a są one niemałe w wypadku firm wielo-sklepowych) oraz poświęcenie miejsca na ich ekspozycję i rezygnację z powierzchni służącej marketingowi. Oczywiście jest to ważne przesłanie dla konsumenta, jak i przypomnienie dla sprzedawcy o zasadach sprzedaży napojów alkoholowych; z drugiej strony jednak jest to kolejne generowanie kosztów w czasie kryzysu.

Postulat: pozostać przy dotychczasowych rozwiązaniach, nowe treści edukacji społecznej pozostawiając działaniom PARPA, zaś szkolenia sprzedawcy realizując w ramach treści umowy dotyczącej warunków wykonywania pracy.

2.Zmiana art. 15 ustawy: w przypadku nieokazania przez kupującego dokumentu stwierdzającego wiek, sprzedający jest obowiązany odmówić sprzedaży napoju alkoholowego.

Ten przepis rozwija funkcjonującą zasadę odmowy sprzedaży/podania napoju alkoholowego osobie, co do której wieku sprzedawca ma wątpliwości, doprecyzowując jedynie realizację obowiązujących zasad i przepisów: odmowa okazania dokumentu potwierdzającego wiek automatycznie wyklucza możliwość sprzedaży. Ten przepis ma wyeliminować sytuację niepewności: sprzedawca twierdzi, że jego zdaniem osoba była pełnoletnia, co w rzeczywistości nie znajduje potwierdzenia. Przepis ma charakter dyscyplinujący sprzedawców, co jest słuszne, ale…

Postulat: biorąc pod uwagę okoliczność, że sprzedawca ryzykuje tylko grzywnę, a przedsiębiorca cofnięcie koncesji, przepis ten nie trafia w sedno problemu. Bez przyjęcia kategorii zawinienia w sprzedaży alkoholu osobie nieuprawnionej oraz bez zróżnicowania sankcji wobec przedsiębiorcy, przepis staje się kolejną restrykcją działającą w sposób opresyjny, a nie prewencyjny. Tego handel nie akceptuje i postuluje przygotowanie rozwiązania systemowego, uwzględniającego ochronę przedsiębiorcy przed skutkami działań osób trzecich.

3.Zmiana art. 131 przez dodanie ust. 9: wprowadzono wyraźne określenie zasad prowadzenia reklamy i promocji alkoholu na terenie hurtowni, wydzielonych stoisk i punktów prowadzących wyłącznie sprzedaż napojów alkoholowych, odsyłając do art. 131 ust. 1 ustawy.

Wprowadzenie tego przepisu to wyrok na reklamę „in-door” napojów alkoholowych (poza piwem) - na terenie wszystkich punktów sprzedających i podających napoje alkoholowe. Powstają pytania: w jaki sposób producenci napojów alkoholowych mają promować swój produkt, jeśli nie mogą tego robić nawet w pubach, restauracjach, klubach, czy wydzielonych stoiskach? Kto poniesie koszty kolejnej zmiany, tym razem w zakresie marketingu? Czy - jak zwykle - konsekwencje ekonomiczne kolejnego ograniczenia dla handlu i przemysłu nikogo nie interesują, pomimo bardzo konkretnych strat dla firm i kasy publicznej?

Postulat: wykreślić.

4.Zmiana art. 131 ust 2: emisja reklam i promocji piwa w telewizji, radiu, kinie i teatrze wyłącznie między 23.00 a 6.00 rano.

Jako handel zadajemy pytanie: czy sytuacja kiedy cała gospodarka ponosi straty jest odpowiednim momentem na wprowadzanie ograniczeń do reklamy? Musi się to przełożyć na wielkość obrotu piwem w handlu, z oczywistymi tego konsekwencjami dla kasy publicznej, programów edukacyjnych, kondycji firm, zatrudnienia, itd. Należy zwrócić uwagę, że możliwość reklamy piwa od godz. 20.00 było elementem zmiany kultury picia promowanym przez państwo. Teraz - jak rozumiemy – państwo zmienia swą politykę w tym zakresie, nie będzie już promowało kultury picia i dlatego ma dojść do kolejnej zmiany. Uważamy, że moment na tę zmianę jest wybrany fatalnie, tak z punktu widzenia handlu (gdzie piwo jest istotnym artykułem), jak i przemysłu. Zmiany tej nie poprzedził żaden otwarty dialog. Obie branże w momencie kryzysu powinny być wspierane przez działanie państwa, a nie zaskakiwane forsowanymi przez agendy rządowe akcjami w zakresie polityki wychowania w trzeźwości.

Postulat: wykreślić.

5.Zmiana art. 9: określenie jakie dokumenty mają być dołączane do wniosku o wydanie zezwolenia na hurtowy obrót napojami alkoholowymi oraz wprowadzenie upoważnienia dla ministra gospodarki do wydania rozporządzenia w sprawie określenia wzorów dokumentacji związanej z ubieganiem się o zezwolenie i prowadzeniem sprzedaży napojów alkoholowych.

Działania mające na celu ograniczenie wymogów o charakterze biurokratyczno-formalnym są pożądane. Przykładem pozytywnym jest projekt przepisu art. 9 i delegacja do wydania przez ministra właściwego dla spraw gospodarki rozporządzenia określającego wzory dokumentów związanych z ubieganiem się i prowadzeniem działalności gospodarczej związanej ze sprzedażą napojów alkoholowych. Trudno jednak konkretnie określić przydatność tego rozwiązania bez projektu postulowanego rozporządzenia. Wejście w życie proponowanej zmiany ustawy bez rzeczonego rozporządzenia, będzie oznaczać zupełny paraliż uzyskiwania zezwoleń i prowadzenia działalności w tym zakresie. Handel ma nadzieję, że nie jest to celem autorów projektu.

Postulat: sporządzić załącznik w postaci projektu rozporządzenia.

6.Zmiana art. 14 ust. 5: wprowadzenie obowiązku uzyskania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 18% podczas imprez organizowanych na wolnym powietrzu (nie będzie już wyjątku dla napojów do 4,5%, czyli piwa)

Oceniamy to jako kolejne działanie restrykcyjne, mające na celu całkowite zamknięcie w ramach zezwoleń wszelkiej sprzedaży napojów alkoholowych - w tym wypadku na imprezach masowych. Mimo, że nie dotyka to w sposób bezpośredni handlu, uderza w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Taki przepis ma charakter prohibicyjny i jako taki może być oceniony wyłącznie negatywnie. Dotyka sprzedaży krótkookresowej napojów alkoholowych o najniższej zawartości alkoholu, tworząc zły precedens budowania rynków przeregulowanych, więc sprzyjających powstawaniu szarej strefy.

Postulat: wykreślić.